Вы знаходзіцеся: Азораныя натхненнем

Галандскае мастацтва, як, зрэшты, і літаратура, мае трывалую аснову-традыцыі вялікіх рэалістаў. Якая склалася ў эпоху Адраджэнні і амаль адразу што ўскінулася да рэдка дасягальных вышынь, галандская школа жывапісу XVI-XVIII стагоддзяў ставіцца да адной з самых дзіўных, так да канца і не разгаданых таямніц чалавецтва. Дагэтуль адмыслоўцы і проста знатакі мастацтва працягваюць разважаць над пытаннем: у чым жа чыннікі супадзення духоўнага, палітычнага вызвалення краіны і небывалага ўздыму навукі і мастацтвы? Якія сілы прыроды ці грамадскага развіцця ў адзін хуткабежны гістарычны перыяд высунулі цэлую плеяду найвялікіх мастакоў? Чаму больш ужо ніколі не дадзена было паўтарыцца гэтаму? Колькі таленавітых людзей выявіў той час! Акалічнасці былі настолькі спрыяльныя, што далечы магчымасць цалкам расчыніцца затоеным, дремавшим да таго патэнцыйным здольнасцям чалавека.

Час чысціць гісторыю ад рознага роду напластаванняў. У памяці нашчадкаў застаюцца імёны і справы людзей, проникавших у сутнасць чалавечага быцця. Усе, чые імёны данесла да нас гісторыя, былі ў нейкай ступені філосафамі, людзьмі, якія ўклалі частка не толькі душы, але і розуму ў асэнсаванне таго, што іх атачала, чым жылі іх сучаснікі.

Тыя, каго мы сёння адносім да найслынных дзеячаў галандскай школы,- не выключэнне, усе яны ў той ці іншай ступені філосафы. Ну а хто не жадаў ці не змог наблізіцца да іх узроўня, хоць пры жыцці і карыстаўся вызначаным аўтарытэтам, пашанай, а часам і славай? Хто памятае цяпер іх імёны? Яны расталі, отсеяны абыякавым і непадкупным суддзём-часам.

Галандыя XVI - XVII стагоддзяў - краіна бюргераў, адмысловага класа, які склаўся ў сярэднявечнай Еўропе, занятага вылучна пошукамі і прырашчэннем багацця. Грэбаванне да ўсіх, хто быў не ў стане назапасіць капітал,- адметная рыса бюргераў таго перыяду. Але хто іх памятае цяпер? Цяпер высока паважаюць тых, каго яны пагарджалі, хто дзеяў па клічы душы, хто ўсёй істотай быў адданы свайму народу і краіне. Гэта ім, найталенавітым, але не прызнаным пры жыцці сынам народа, цяпер узводзяць помнікі і манументы, пра іх пішуць кнігі і складаюць легенды.